ISBN: 978-83-65172-24-2

Publicystyka filozoficzno-społeczna i literacka, t. V: 1902-1912

Autor: Bolesław Prus

Tom zawiera teksty powstałe w ostatniej dekadzie życia Bolesława Prusa. Podejmowana w nich różnorodność dyskursu publicystycznego, świadczy o niesłabnącym zainteresowaniu autora wszelakimi aspektami otaczającej rzeczywistości. Nie jest to postawa oczywista, jeżeli uwzględni się nie tylko wiek czy stan zdrowia, ale także jego nie najlepszą kondycję psychiczną pod koniec życia. Mimo to jednak pisarz nie zmienił właściwego sobie nastawienia i można pokusić się o przypuszczenie, zgodnie z którym ostatni – niedokończony – cykl artykułów w „Tygodniku Ilustrowanym” był rodzajem testamentu. Trzeci fragment opublikowany zaledwie dziesięć dni przed śmiercią kończy Bolesław Prus – jak często miał to w zwyczaju – „skromną radą”, której realizacja spowoduje, „że z czasem świat zacznie się przedstawiać jakby w nowej odzieży, bez porównania piękniejszym i bardziej zajmującym”.

Podstawą edycji wszystkich prezentowanych w niniejszym tomie tekstów są ich prasowe (lub książkowe) pierwodruki. Żaden z nich nie miał reedycji jeszcze za życia autora, a tylko niektóre doczekały się wznowień w międzywojniu lub po 1945 r. Fakt ten za każdym razem został odnotowany w metryce danego tekstu.

39,50

Na stanie

Ilość:
Przegląd

Tom zawiera publicystykę Bolesława Prusa, która powstała w ostatniej dekadzie jego życia. Zasadniczą i najbardziej rzucającą się w oczy cechą działalności dziennikarskiej pisarza w tym okresie jest zróżnicowanie.

Zgodnie z wcześniejszymi deklaracjami pisarz – po roku 1900 – dominującą formą swojej wypowiedzi zamierzał uczynić esej o charakterze filozoficznym lub literackim. Projekt ten w znacznej mierze został zrealizowany, ale dokonało się to przede wszystkim dzięki – stale noszącym dawną nazwę – Kronikom tygodniowym (zwłaszcza z lat 1909–1911). W niniejszym tomie teksty eseistyczne nie stanowią licznej grupy, chociaż należą do niej wypowiedzi tak ważne, jak: Co to jest szczęście?, Od upadku do odrodzenia, Od czego zależy powodzenie w życiu? Zasadniczo Prus rozwija (i niekiedy powtarza) w nich koncepcje, które zaprezentował już w Najogólniejszych ideałach życiowych, uzupełniając rozważania o aspekt fideistyczny. Zwraca też uwagę wyraźne zainteresowanie pisarza wymiarem kulturowym, czego wynikiem są rozważania poświęcone pisarzom (m.in.: Adamowi Mickiewiczowi, Piotrowi Skardze, Lwu Tołstojowi) oraz częste przywoływanie dociekań filozoficznych.

Nurt ten zapewne znalazłby (w obrębie publicystyki rozproszonej) znacznie szerszą realizację, gdyby nie aktualne kwestie polityczne. Ostatni okres życia pisarza okazał się bowiem nadzwyczaj bogaty w wydarzenia, które w sposób istotny zmieniały rzeczywistość Królestwa Polskiego (m.in. wojna rosyjsko‑japońska, rewolucja 1905–1907, carski manifest z 30 października 1905 r., powołanie Dumy i dwukrotne wybory, rocznica bitwy grunwaldzkiej, utworzenie guberni chełmskiej). Fakty te znalazły odzwierciedlenie w rozmaitych wypowiedziach prasowych, które pokazują, że Prus powrócił do dawnej roli komentatora i analityka życia publicznego. Można nawet zauważyć, że niejaka zmiana dotycząca położenia Polaków pozwoliła pisarzowi nie tylko na wprowadzenie do prasy kwestii dotąd drażliwych (np. sprawa autonomii Królestwa), ale także wywołała powrót zagadnień dawnych (takich jak: żebractwo, higiena, czas pracy, sposób odżywiania), które w obecnych okolicznościach uzyskały znacznie lepsze szanse realizacji.

Trzecią, stosunkowo najmniej liczną grupą tekstów są wypowiedzi okolicznościowe, które najczęściej powstały w związku z jubileuszami bądź w wyniku przeprowadzonych wywiadów. Są one dowodem pozycji i znaczenia, jakie zdobył sobie pisarz, o którego głos często zabiegano przy organizacji rozmaitych przedsięwzięć.

Podstawą edycji wszystkich prezentowanych tu tekstów są ich prasowe pierwodruki. Żaden z nich nie miał reedycji za życia autora, a tylko nieliczne – przeważnie związane z krytyką literacką – doczekały się wznowień po 1945 r.

Atrybuty
Waga 1.40 kg
Wymiary 16 x 25 x 3.3 cm
Autor

Bolesław Prus

Opracowanie

Cezary Zalewski

Recenzent

Wojciech Kruszewski

Seria

Edycja krytyczna Pism wszystkich Bolesława Prusa

ISBN

978-83-65172-24-2

Liczba stron

420

Oprawa

twarda, tłoczona, szyto-klejona

Miejsce i rok wydania

Warszawa – Lublin 2017

Wydawnictwo

Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza, Wydawnictwo Episteme

Autor:Bolesław Prus